Jan van Velzen is broodbezorger bij Oscar Zuurdesemcafé in IJmuiden
’s Ochtends vroeg is de bakkerij van Oscar Zuurdesemcafé in IJmuiden volop in beweging. Je ruikt het meteen: versgebakken brood, boter, de zoetigheid van de patisserie. Laag voor laag wordt het croissantdeeg met de hand gemaakt in de viennoiserie. Grote bakken schuiven voorbij, de ovens draaien en hier en daar ploft er wat bloem omhoog in de grote ruimte. Om 04:00 uur gaat de achterdeur open en komt Jan van Velzen binnen om de grote bakwagen in te laden voor de andere vestigingen van Oscar in Heemstede, Haarlem, Bloemendaal en Alkmaar.
De weg is nog leeg, de stoplichten staan op groen, en boven de duinen bij Zandvoort hangt ’s ochtends in het voorjaar soms een laag mist tijdens de zonsopkomst. “Dat is echt genieten, dat maak je later op de dag niet meer mee.”
Van carrosserie tot radiografisch bestuurbare stoomboot
Jan van Velzen is 70 en woont in IJmuiden, vlak bij de duinen. Dat hij daar überhaupt woont, had hij vroeger niet voorspeld. “Als je in het verleden IJmuiden binnenkwam, zag het er heel grauw en pauperig uit. Ik vond het helemaal niks.” Maar IJmuiden knapt steeds verder op, volgens Jan. Hij heeft het erg naar zijn zin.
Zijn werkachtergrond is er een die je niet in één zin samenvat. Hij begon op zijn zestiende als carrosseriebouwer bij een vrachtwagenmaker en ging op zijn achttiende naar de KLM als vliegtuigplaatwerker. Via avondscholen rolde hij de computertechniek in, op een moment dat dat nog pionierswerk was. “In het land van de blinden is één oog koning.” Hij bouwde een eigen bedrijf op in de geo-informatica: kaartmateriaal, navigatiesystemen, en zelfs data voor militaire toepassingen tijdens de oorlog in Joegoslavië. Op het gegeven moment werd het toch wel erg veel, en volgde een periode van burnouts.
De volgende stap voor Jan was technische dienst bij een brillenfabriek, en uiteindelijk pensioen. Een loopbaan die heel rijk gevuld is met diverse werkzaamheden. “Ik hou van specials. Bijzondere dingen die een ander niet doet.” De rode draad? Techniek. “Techniek is mijn rode lijn. Vooral als het gecombineerd wordt met computers. Maar mijn spanningsboog is niet oneindig. Ik zat nooit langer dan vijf jaar in dezelfde functie.” Maar mijn nieuwsgierigheid ook niet: hij heeft net een bewegende racesimulator afgerond. Zes jaar werk, volledig zelfgebouwd en geprogrammeerd. Nu staat er een radiografisch bestuurbare stoomboot op het programma. “Dat is mijn zomerproject. Daar ga ik volgende maand mee beginnen.” Jan is het levende bewijs dat je als 70’er nog makkelijk aan technisch ingewikkelde projecten kunt beginnen, én af kunt maken. Leren stopt nooit.
Hobby’s bekostigen
Na zijn pensioen bij een brillenfabriek deed Jan eerst een klus bij een keukenrenovatiebedrijf via Actief65+. “Dat was veel te zwaar. Negen uur per dag. Daar ben ik mee gestopt.” Toen kwam Oscar op zijn pad. De keuze om te blijven werken na zijn pensioen had niets met verveling te maken. “Ik verveel me nooit. Mijn tijd wordt altijd opgevuld.” Het ging hem om de hobby’s. “Hobby’s kosten heel veel geld. Ik ben altijd gewend geweest om daar geld aan uit te kunnen geven. Toen ik gepensioneerd was, ging dat wat moeilijker. Dus ik dacht: dan gaan we gewoon een beetje werken om dat gat op te vullen.”
Twee dagen in de week rijdt hij nu voor Oscar, al twee jaar lang. Hij laadt de bakwagen en bezorgt bij de winkels. Hij loopt en sjouwt veel, want de vestigingen zitten vooral in de binnenstad. Moeilijk om overal voor de deur te parkeren, dus hij komt wel aan zijn dagelijkse stappen. Ook neemt hij spullen retour die door de vaatwasmachine gaan in de bakkerij. “De bakken door de vaatwasmachine en klaar is mijn werkdag.”
Croissant met verse aardbeien
In de zomer is Jan twee maanden op de camping met zijn vrouw. Dat was een harde voorwaarde bij het aannemen van de klus, en bakkerij Oscar ging daarmee akkoord. “Op de camping is er nog zoiets als gemeenschapszin”, zegt hij. “Iedereen groet elkaar en je kent elkaar. Dat merk ik hier in de stad minder.” Hij wijst naar de straat. “Mensen blijven nog even in de auto zitten zodat ze elkaar niet hoeven te begroeten. Je ziet het gewoon echt gebeuren.”
Niet dat hij er wakker van ligt. Jan heeft een samengesteld gezin, veel kinderen en veel kleinkinderen. “Fantastisch.” Een stacaravan in het midden van het land. Een werkplaats vol projecten die nog niet af zijn. “Maar dat is met opzet. Voor iedereen is het rotzooi, maar voor mij zijn het projecten waar ik mee bezig ben.”
Trots is hij niet op de bijzondere dingen die hij maakt. “Het zijn maar dingen. Morgen komt misschien iets leukers.” Waar hij wél trots op is? “Mijn familie.”
En het werk bij Oscar? “Het is echt een leuk, dynamisch bedrijf. Mooie producten, van echt goede kwaliteit.” Hij pakt graag een broodje mee als hij klaar is. In de zomer, als de aardbeien goed zijn, geniet hij van een croissant met aardbeien. “Dat is werkelijk waar zo heerlijk, echt mijn guilty pleasure.” En als de zon schijnt eet hij het lekker op voor de winkel. Op een bankje, uitkijkend over het water. Hoe kun je je werkdag beter afsluiten dan dat?
